عجيب و غريب مينگريم و ندرت وقوع را دليل غرابت صنع صانع ميشماريم . بايد به خاطر داشت كه هر پديده‌اى كه به ديدهء ما ميرسد تابع اصل و قاعده‌اى از قوانين ثابت و لايزال طبيعت است ، اما جهل و غفلت ما از درك آن قاعده و قانون ، ما را به وادى حيرت و تعجب ميبرد و هرچه را كه به راز وجود آن پى نبرده‌ايم عجايب و غرايب به حساب مىآوريم . انسان از روزگارى كه افق فهم و ادراكى بس محدود داشته تا امروز كه ميدان بينش و فراخناى جهان دانش او از دل درهء شكافته تا ماوراى فضاى بيكران امتداد يافته است هميشه در برابر نوادر وجود و نمونه‌هاى كمياب اشياء و آثار طبيعى اظهار تعجب و ابراز كمال دقت مىكند ولى فكر دانا براى كشف اسباب و علل وجود در آن ژرف مينگرد در صورتى كه ديدهء برناى كم‌تجربه تنها در آن نمونه‌اى عجيب و شگرف ميبيند و ميگذرد . زكريا بن محمد بن محمود قزوينى در مقدمه‌اى بر كتاب عجايب المخلوقات خود اين نكته را زيبا و شيوا گفته است كه اينك به ترجمهء آن مبادرت ميورزد : « در آن از چيزهائى ياد شده كه طبيعت گول بيخرد از قبول آن امتناع دارد در صورتى كه جان خردمند هوشيار هرچند دور از عادت معهود جلوهء شهود داشته باشد آن را انكار نميكند و در جنب قدرت آفريدگار چندان كارى بزرگ نميشمارد . هرچه در اين كتاب است يا از كارهاى شگرف معقول و محسوس جهان آفرينش است و يا داستان نغزى است كه از ديگران روايت شده و يا خواص غريب اشياء است كه عمرى براى آزمايش و سنجش آن وفا نميكند و به صرف شك دربارهء جزئى از آن نميتوان انكار كل آن را نمود .